Проектның тугызынчы чыгарылышы - безнең өйдә көн саен нәрсә эшләвебез турында. Җыештыруны һәм әзерләүне татарча сөйләшүгә әйләндерүче гади фигыльләр.
Исәнмесез, дуслар!
Бүген «Стрессыз татарча сөйләшәбез»нең тугызынчы чыгарылышы. Тема –көнкүрештә кирәкле очраклар. Монда нәрсә кызыклы? Җыештыру, пешерү, савыт-саба юу - көннән-көн кабатлана торган гадәти эшләр. Әмма нәкъ менә аларда тел чын-чынлап җанлы була да инде. Имтиханда да, дәрестә дә түгел, нәкъ менә монда - кулыңа чүпрәк тотып, плитә янында, савыт-саба юганда.
Бүген без көндәлек эшләр өчен сүзләр, җөмләләр өйрәнәбез. Һәм шунда ук — төп кагыйдәне искәртеп үтәбез: ятларга кирәкми. Эшне эшләгәндә кычкырып сөйләү дә җитә. Җыештырасың — "Мин өйне җыештырам" дисең. Савыт-саба юасың - «Мин савыт-саба юам». Шулай итеп, сүзләр үзләре истә кала, стресссыз һәм ялгышудан курыкмыйча.
Өй җыештырабыз
Иң гадәттәгедән - җыештырудан башлыйбыз.

- Өй җыештырырга – убираться дома. Мин өйне җыештырам. Я убираюсь дома.
- Идән себерергә – подметать пол. Мин идән себерәм. Я подметаю пол.
- Өстәл сөртергә - протирать стол. Мин өстәл сөртәм. Я протираю стол.
- Келәмнең тузанын суыртырга - ковер пылесосить. Мин келәмнең тузанын суыртам. Я пылесошу ковёр.
Бу дүрт җөмлә - кыска һәм гади. Сөйләшәбез - һәм инде истә калдырабыз. Әгәр моны чын өй җыештыру вакытында эшләсәң, сүзләр истә калачак.
Аш бүлмәсендә
Аш бүлмәсе – сүзләр аеруча еш яңгырый торган урын. Монда савыт-саба да, ашарга пешерү дә, чәйнек тә бар.

- Савыт-саба юарга. Мыть посуду. Мин савыт-саба юам. Я мою посуду.
- Пешергә - готовить. Мин ашарга пешерәм. Я готовлю еду.
- Яшелчә турарга – резать овощи.. Мин яшелчә турыйм. – Я режу овощи.
- Чәйнек куярга. Ставить чайник. Мин чәйнек куям. Я ставлю чайник.
Плитә янында басып торганда кычкырып әйтергә мөмкин булган кыска җөмләләр. Бернинди озын җөмләләр дә юк - бары тик гамәл һәм сүз генә.
Өйдәге мәшәкатьләр һәм ял
Көндә кирәкле торган башка эшләр дә бар.

- Кер үтүкләргә – гладить белье. Мин кер үтүклим. Я глажу белье.
- Урын-җирне җыярга – заправлять постель. Мин урын-җирне җыям. Я заправляю постель.
- Юынырга. Мыться. Мин мунчада юынам. Я моюсь в бане.
- Ял итәргә - отдыхать. Мин ял итәм. Я отдыхаю.
Һәм бу да көнкүрешнең бер өлеше. Эш кенә түгел, ял да. Тел барысын да — хезмәтне дә, тынычлыкны да колачлый.
Ни өчен бу мөһим
Көнкүреш җөмләләре - «күңелсез грамматика» түгел. Бу безгә көн саен кирәкле сүзләр. Җыештырасың - әйтәсең. Әзерлисең — сөйлисең. Ял итәсең -сөйлисең. Шулай итеп, тел тормышның бер өлешенә әверелә.
Һәм тагын бер: көнкүрештә сүзләрнең әйтелешен беркем дә бәяләми. Өй эшләренең идеаль тәмамлануын да таләп итми. Алар бер генә нәрсәне таләп итә - татар телендә сөйләшә башларга.
Сау булыгыз! Киләсе чыгарылышта очрашканчы!
Нет комментариев