Кызыл Байракта әдәби очрашу узды

Очрашу башында кычкырып укулар форматында Габдулла Тукайның «Эшкә өндәү» шигырен укыдылар. Чарада катнашкан балалар белән шагыйрьнең шушы шигырь аша нәрсә әйтергә теләве турында сөйләштеләр. Шагыйрь балаларга мөрәҗәгать итеп, кеше хезмәт өчен туган, ә эшсезлек хәсрәт һәм оят тудыра, ди. Балалар "хезмәт" сүзенең нәрсә аңлатканын сөйләделәр. Алар аңлавында "ялкаулык" дигән сүз һәм аның белән ничек көрәшергә кирәклеге турында сөйләштеләр. Хезмәт - ул өлкәннәр һәм эш турында гына түгел, хезмәт - ул йорт эшләре белән якыннарга ярдәм итү дә, мәктәптә уку да, дип фикер алыштылар.

Габдулла Тукайның «Эшкә өндәү» шигыре 1911 елда балаларга багышлап язылган. Темасы хезмәтне данлау һәм актив, иҗади тормышка өндәү. Тукай хезмәтне авыр йөкләмә итеп түгел, ә кешене югары күтәрә торган игелекле, кирәкле һәм хәтта шатлыклы эш итеп күрсәтә. Нәкъ менә хезмәт кешене көчле, ирекле һәм җәмгыятькә файдалы итә. Шигырьнең идеясе - укучыда хезмәткә хөрмәт уяту, җәмгыятькә файдалы булырга омтылу һәм вакытны бушка әрәм итмәү - Тукай өчен хезмәт - ул шәхси үсешкә юл да, халыкның киләчәгенә керткән өлеше дә.

Төп идея үгет-нәсихәт булып яңгырый: кеше хезмәт итү өчен туа; хезмәттә — мәгънә һәм дәрәҗә. Хезмәт аша гына шәхес көч ала, җәмгыять үсә, ә халык ирекле һәм мәгърифәтле була. Тукай өчен хезмәт мәгърифәтчелек белән тыгыз бәйләнгән: эшләү - физик эшләү генә түгел, ә уку, үсү, файда китерү дигән сүз.

Шигырьдә мөһим мәсьәләләр күтәрелә: бу хезмәтнең әхлакый кыйммәте дә, җәмгыять алдындагы җаваплылык та, ялкаулыкка һәм буш тормышка каршы көрәш тә. Эш - акча эшләү ысулы гына түгел, ә яхшырак булу ысулы да. Һәр кеше җәмгыять үсешенә үз өлешен кертергә тиеш, ә ялкаулык - ул зарарсыз йомшаклык түгел, ә шәхескә җитди куркыныч. Бу проблема бүген дә актуаль булып кала: автоматлаштыру һәм цифрлы технологияләр чорында хезмәт мәгънәсе һәм шәхси җаваплылык мәсьәләсе тагын да кискенрәк яңгырый.